De blog van Maartje Goverde op Zorgkrant.nl vorige week, bleek een steen in onze Samentafelvijver. Zij deed de oproep per direct te stoppen met het gebruiken van de term ‘zorghelden’. Als bestuurder en psychiatrisch verpleegkundige van Stichting ‘Uitblinkers’ was dat misschien opmerkelijk, desalniettemin namen we haar toelichting gretig tot ons en kwamen wij tot leven. Afgelopen week deelden we met elkaar een gesprek via mail hierover. Dit vonden we waardevol en dat willen we graag delen.

Uitblinker: Stop met de term zorgheld, het is schadelijk, zorgprofessionals worden ontmenselijkt. Het begrip ‘held’ zet de zorgprofessional op afstand, iemand die het gewoon doet en kan, met bijna buitenaardse kracht. De praktijk tijdens deze crisis is alleen heel heftig en ook zorgprofessionals, net als andere mensen, ervaren dit als zwaar. De meesten doen hun stinkende best, maar ook bij deze professionals zijn er minder goede bij. De professional op een voetstuk zetten betekent afstand creëren, zodat je er zelf niet bij betrokken hoeft te zijn. Applaudisseren en daarna zelf kunnen overgaan tot de orde van de dag. ‘Want zij zijn de helden’. Het vergroot de druk op de professional die het maar moet opknappen.

Ondervinder: Ik snap je uitblinker, maar laten we nog eens kijken wat het woord ‘held’ voor ons nog meer kan betekenen. Wist je dat ‘de held’ eigenlijk gewoon een archetype is, ontstaan in de collectieve onbewuste herinneringen van de mensheid. Het is leuk om stil te staan bij wat een held voor iedereen is. Als je het gaat specificeren, ontstaan de verschillen. Hoe is het met jouw eigen heldendom? Welke held en anti-held vechten in jou met elkaar? En heb je ze niet nodig om je bewust te worden van wie je allang bent?

Vrijmaker: Ja zeg dat wel ondervinder, ik vind niks leukers dan dat! Ik hou van het unieke van de mens.

Meebelever: Ik mijd ook woorden als helden en kanjers. Net als de uitblinker vind ik dat je zo verder van elkaar af komt te staan, een held heeft iets onbenaderbaars. Het zijn voor mij oppervlakkige kreten van tegenwoordig, waardoor je niet meer verder hoeft na te denken. Maar dat betekent niet dat ik geen bewondering heb voor mensen die in de zorg werken. Ik noem ze liever ‘goudhaantjes’, mensen die hun werk niet zien als een heldenprestatie, maar gewoon als hun werk: ‘Ja kom op zeg, hiervoor zijn we toch in de zorg gegaan’.

Stroomversneller: Ja dat herken ik ook. De wijze waarop het woord held nu wordt ingezet is te massaal en te dweperig. En toch vind ik het perspectief van de ondervinder ook waardevol, want dat vraagt niet iets van de ander, maar van jezelf. Dat is een ander perspectief dan de massale sfeer van verering, waardoor je de kritische geest verliest. Het creëert een wij en een zij, afstand. Terwijl de verbinding juist zit in de unieke ervaring van mens tot mens. Juist in zorgsituaties, wanneer je kwetsbaar bent, kan die zorgprofessional zoveel goeds doen (of minder goeds), wat kan leiden tot diepe dankbaarheid. Dat is uniek en kan niet veralgemeniseerd worden.

De rode draad die we kunnen halen uit deze reacties op elkaar, is dat de waarde van goede zorg van groot belang is. Goede zorg is nabijheid, is uniek, is van mens tot mens. Het woord held is niet verwerpelijk en kan juist een bijdrage leveren aan het vinden van het unieke in jezelf en de ander. Alleen als we het veralgemeniseren en ermee gaan dwepen creëren we juist afstand.

Digitale Samentafel editie 7: Is de term ‘(zorg)held’ verwerpelijk?
Getagd op:                                

One thought on “Digitale Samentafel editie 7: Is de term ‘(zorg)held’ verwerpelijk?

  • 6 mei 2020 om 16:20
    Permalink

    Ach, verwerpelijk, dat vind ik ook weer zo wat. Ik heb zelf in de zorg gewerkt met mensen met zeer ernstige (fysieke) trauma’s en heb het altijd een beetje genant gevonden als mensen daar wat dweperig op reageerden. Er is niks mis met bewondering hebben voor mensen die iets doen wat jij heel moeilijk zou vinden maar dat zegt meer over jezelf dan over die ander. Als dit een digitale crisis zou zijn dan waren nu alle ict’ers helden. De moraal is dus dat iedereen op zijn/haar tijd held kan zijn. Iedereen doet er toe en iedereen kan bijdragen.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *