De herfst heeft inmiddels haar intrede gedaan. September ligt alweer achter ons en toch wil ik daar graag nog even op terugkijken. Normaal sta ik dan stil bij de derde dinsdag van september: de troonrede en de miljoenennota. De plannen voor het komende jaar. Deze keer wil ik dit achterwege laten om ruimte te maken voor iets anders. Voor de duurzame troonrede. Deze is op de eerste dinsdag van september uitgesproken door professor Jan Jonker van de Radboud Universiteit te Nijmegen. Deze eerste dinsdag heeft al enkele jaren de bijnaam gekregen van de duurzame dinsdag. Niet vergeten want deze wordt per jaar belangrijker.

Bijgaand twee stukjes uit deze duurzame troonrede. Ik wil jullie vragen dit eens goed door te lezen en het eens met anderen hierover te hebben. Desamentafel ziet hier zeker het nut dan wel de zin ervan in. Immers om de beweging van zorg naar leven te ondersteunen  is duurzamer kijken wel een vereiste.

1:We moeten ons opnieuw organiseren

Het is daarbij ronduit naïef te denken dat we alleen op technologie kunnen vertrouwen om existentiële problemen, zoals klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en vervuiling, op te lossen. Onze levensstijl gebaseerd op overvloed ten koste van anderen, sociaal en ecologisch, moet veranderen. We hebben niets aan materiële welvaart als deze ten koste gaat van welzijn, ecologie en sociale inclusie. We moeten ons opnieuw organiseren.

De gemeenschap zou in een nieuw model centraal moeten staan, niet het individu. De recente crisis heeft laten zien dat we in staat zijn tot snelle en radicale aanpassingen in beleid. En dat het gaat om meer een andere waarden dan puur financiële. De waarden die ertoe doen, moeten we centraal stellen zodat we zorgen voor sociale, ecologische en economische duurzaamheid.

Dat is niet gemakkelijk. We zeggen nu ook al voortdurend plechtig in talloze rapporten wat we van belang vinden. Die afwegingen zijn echter niet leidend voor het feitelijke doen en laten van organisaties. Met de beste wil van de wereld hebben daarom de huidige duurzaamheidsinspanningen van organisaties meestal niet veel meer dan een marginaal en niet optimaal resultaat. Het creëren van duurzaamheid moet een collectieve opgave zijn, net zoals het bestrijden van een pandemie.

Dat betekent dat organisaties veel meer moeten gaan samenwerken. Verandering komt immers alleen tot stand op basis van nieuwe vormen van samenwerking, nieuwe afspraken en nieuwe regels tussen burgers, bedrijven en overheid. Een doortastende overheid – zonder dat er sprake is van totalitair doorschieten – is nodig om maatregelen die we als burger willen maar als consument niet toejuichen, door te voeren. Recent heeft de overheid laten zien dat ook te kunnen.’

2: ‘Duurzaamheid gaat niet over minder, maar over meer

Als we het slim aanpakken gaat duurzaamheid niet over minder maar over meer: meer comfort, meer gezondheid, meer schone lucht, meer creativiteit en vakmanschap, meer kwaliteit, en meer gelijkheid. Er zullen onvermijdelijk mensen hun baan verliezen. Maar er ontstaan in nieuwe sectoren andere banen. Het gevaar ligt op de loer dat het verlangen naar het oude ­weleens sterker zou kunnen zijn dan de waardering voor het nieuwe, dat immers tijd, onzekerheid en geld kost. Maar daar moeten we ons niet door laten afschrikken. Elke politieke partij die in de komende verkiezingen het streven naar duurzaamheid, biodiversiteit en circulariteit niet tot haar speerpunt verheft, moet gemeden worden. Het axioma dat we eerst de economie op orde moeten hebben en dan kunnen werken aan duurzaamheid is gevaarlijk en misleidend en zet ons alleen maar op achterstand.

Een stabiel nationaal transitieplan – zoals we dat ook al hebben voor dijken – geldend voor een heel decennium zou een krachtig uitgangspunt bieden. Daarbij moeten we onszelf wel de kans geven ook fouten te maken. Want om effectief om te gaan met de veranderingen moeten we misschien wel leren om de maakbaarheid van de maatschappij met meer bescheidenheid tegemoet te treden. Wat we gaandeweg moeten doen, leidt tot een proces van prutsen en proberen, met vallen en opstaan.

Bij dat alles geldt dat wij mensen passanten zijn op deze aarde. De aarde moeten we met de grootst mogelijke zorg koesteren, restaureren en beheren, zodanig dat de generaties na ons kunnen leven en liefhebben.’

Ik hoop jullie veel te ont-moeten en tegen-te-komen over dit thema. Samen ondervinden brengt ons tenslotte verder…. Aan desamentafel komen wij hier zeker op terug.

John van den Hout
ondervinder

 

Duurzame troonrede 2020

John van den Hout

Ondervinder

See all posts by john

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *