Er wordt heel wat gemopperd op en gerommeld aan het zorgstelsel in ons land. Vooropgezet dat ik het woord ‘zorgstelsel’ verkeerd vind, want het gaat niet over de zorg, maar over de betaling en de betaalbaarheid ervan.

Rechtmatigheid van uitgaven
Ik kan mij herinneren dat ik Ziekenfonds verzekerd was. Sterker nog, mijn binnenkomst in ‘de zorg’ was bij de Ziekenfondsraad. Daar was een Accountantsdienst en die controleerde, vér voordat het begrip materiële controle was uitgevonden, de rechtmatigheid van de uitgaven van de ziekenfondsen nádat de jaarrekening door de accountant was gecontroleerd en voorzien was van een goedkeurende verklaring.
Het stelsel bestond toen uit de Ziekenfonds(wet), particuliere verzekeringen en AWBZ. Lekker duidelijk (verplicht!). Verzekerden hadden recht op ‘verstrekkingen’ en veel was aan machtigingen vooraf gebonden. Instellingen wisten, als ze zich netjes aan de administratieve voorschriften hielden, precies waar ze aan toe waren. Er waren dan ook risicovrije organisaties. Administratief bewerkelijk en sterk regisserend, ondernemerschap niet gewenst en misbruik werd gestraft. Vooral met een opgeheven vinger en een ambtelijke brief.

Het moest echter anders en dat heeft uiteindelijk geleid tot wat we nu hebben. Nog steeds hebben verzekerden rechten, maar zorgaanbieders moeten uiteindelijk maar afwachten in hoeverre zij de door de cliënten geclaimde rechten vergoed krijgen.
Post-coronacrisis is dat weer erg actueel. Er is van alles toegezegd, maar we zijn met z’n allen benieuwd.

Het kan ook anders
Ik maak dat mee in Bacau, een stad in noordoost Roemenië en de regio. De armste regio van de Europese Unie, met hoge werkloosheid, veel werk-onzekerheid (dagloners), veel achterstand (te weinig scholen), en nauwelijks zorgvoorzieningen. Vijfentwintig jaar geleden werd daar, door de Nederlandse stichting waarvan ik sinds 2009 voorzitter mag zijn, een zorgorganisatie gesticht: Asociatia Betania. Vanuit Nederlandse kerken, gedragen door een groep enthousiaste vrijwilligers, vrienden van André Muit en met geld van een aantal vermogende investeerders werd een centrum opgericht voor misbruikte en mishandelde kinderen. We hebben het dan over 1995 en de reeds genoemde André Muit zette zijn schouders er onder. Waaronder? Onder z’n eigen idealen: het moest beter worden, daar! Materiële en geestelijke nood moest gelenigd worden. Vanuit christelijke inspiratie werd ook het Evangelie van Jezus Christus verkondigd.

Hij zou er drie jaar zijn…………Hij is er nog steeds
Asociatia Betania (AB) groeide uit tot een zorginstelling in brede zin. Inmiddels werken er 60 Roemeense professionals, zij verlenen zorg aan kinderen met autisme, kinderen met een (verstandelijke) beperking, meisjes en jonge vrouwen uit slavernij of mensenhandel. Áltijd zijn er maximaal 120 gezinnen die projectmatig begeleid worden in het terugvinden van de rails waarover hun trein verder kan rijden. Sinds twee jaar is er een geitenboerderij, gedreven door mensen met een verstandelijke beperking. Er is een tweedehandskleding winkel, een hostel, een printshop. Maatschappelijk werkers, psychologen, fysiotherapeuten, logopedisten, evangelisten…..een totaalaanpak waar wij hierin Nederland onze vingers bij zouden aflikken. Met methodes die ook in Nederland gebruikt worden, contacten met Radboud UMC, een paar hogescholen en zorgaanbieders.

Dat alles niet gehinderd door enige vorm van ‘zorgstelsel’, maar ook niet daardoor geholpen. In Nederland maken wij ons druk over 1% financiering en vragen wij ons af waar de corona-compensatie uiteindelijk op uit zal komen. André hoeft zich dat niet af te vragen. Hij is het hele jaar door bezig om op 3 overheidsniveaus waardering omgezet te krijgen in geld. Ieder jaar lukt dat, maar het is telkens weer een heel circus van indienen, motiveren, praten, soebatten, relaties bouwen, netwerk onderhouden, druk uitoefenen e.d. Uiteraard met achteraf alles verantwoorden, want zo werkt dat in een subsidiestelsel.

Vanaf begin maart ligt ook in Roemenië alles plat in een algehele lock-down. Er komen geen klanten meer in zijn centra, hij kan niet meer met de overheden onderhandelen over nut en noodzaak van zijn zorgaanbod en over de vraag wat de overheid daar voor over heeft. Terwijl hij zijn personeel, al die 60 mensen en meer, 75% van hun salaris moet doorbetalen. Maar waarvan?

Geen stelsel geen zekerheid
Vanuit Nederland is inmiddels een mooi bedrag bijeengebracht in een actie die het best kan worden om schreven als ‘gerichte crowdfunding’. In Roemenië begint het leven weer op gang te komen en de verwachting is dat er in de loop van het jaar nog wat geld vrij zal komen. Realistisch is het om ons te realiseren dat de economische crisis waarover wij in Nederland spreken, dáár desastreuze gevolgen zal hebben. Waardoor het aantal individuele hulpvragen zal toenemen. Als je in Roemenië je huur niet betaalt word je zonder pardon je krot uitgezet. Alle meisjes van boven de 13 zijn prooi voor mensenhandel en cynisch zeg ik wel eens: als ze niet bij André terechtkomen, komen ze vanzelf op de Amsterdamse wallen terecht. Ik voeg daar nu bij: dáár mogen ze nu weer werken. Even onbeschermd en vogelvrij als altijd.
Geen stelsel betekent geen zekerheid. Sommige mensen koppelen dat direct aan ondernemerschap en dat is zéker terecht. Een grote Nederlandse ondernemer investeert nu in de regio Bacau in boomgaarden en laat de plaatselijke regie aan André over (‘want dat is de ondernemer die je nodig hebt’). De vrucht-opbrengst is voor Asociatia Betania, de investering verdient zich terug door stijging van de grondwaarde, alleen al als gevolg van de cultivering.

Het ontbreken van een ‘zorgstelsel’ leidde tot ondernemerschap. Veel ondernemers stoten verlieslatende onderdelen van hun bedrijfsvoering af. André houdt het overeind omdat dat nou juist zijn core-business is. Hij doet dat onder andere door ondernemer te zijn en opbrengsten van elders te gebruiken om de core-business in stand te houden. Omdat dáár zijn missie ligt, omdat dáár zijn bestaansreden te vinden is. Dat is toch iets héél anders dan ondernemen op basis van een bestaand stelsel!

Pleun Eikelboom
juli 2020

Wat nou als er géén stelsel is?
Getagd op:                    

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *